ΠΟΛΗ

ΠΟΛΗ
Φωτογραφία:Α.Χατζόπουλος

Πέμπτη, 19 Δεκεμβρίου 2013

ΜΝΗΜΌΣΥΝΟ Γ. ΠΡΩΓΑΚΗ/Η ΧΟΡΩΔΙΑ TOY “EN ΑΘΗΝΑΙΣ ΣΥΛΛΟΓΟΥ ΜΟΥΣΙΚΟΦΙΛΩΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ” ΣΤΟΝ ΙΕΡΟ ΝΑΟΥ ΤOY ΑΓ. ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΜΑΚΡΟΧΩΡΙΟΥ



Στον ιερό και ιστορικό ναό του Αγίου Γεωργίου Μακροχωρίου της ομόνυμης κοινότητας της Ιεράς Μητροπόλεως Δέρκων, την Κυριακή 8 Δεκεμβρίου, κατά τη διάρκεια της θείας Λειτουργίας ιερουργούντος του Σεβ. Γέροντος Μητροπολίτου Δέρκων κ. Αποστόλου έψαλε εμμελέστατα η 16μελής βυζαντινή χορωδία του “Εν Ἀθήναις Συλλόγου Μουσικοφίλων Κωνσταντινουπόλεως”. Ο χορός των ιεροψαλτών που έχει έδρα την Αθήνα φιλοξενήθηκε στην Πόλη μας, έχοντας επικεφαλής τον πρόεδρο του Συλλόγου, φίλο και συνταξιώτη του Μητροπολίτου, κ. Σταμάτη Κίσσα και τον χοράρχη κ.Δημοσθένη Παϊκόπουλο, Ἄρχοντα τ. β´ Δομέστικο τῆς Μεγάλης τοῦ Χριστοῦ Ἐκκλησίας με σκοπό να συμμετάσχει σε μουσική εκδήλωση στο Αὐστριακό Πολιτιστικό Κέντρο στο Νιχώρι. Ο Σεβασμιώτατος αποδέχθηκε ευχαρίστως την ευγενική τους πρόταση να ψάλουν και να λαμπρύνουν την ιερή Ακολουθία. Μυσταγωγκή, παραδοσιακή και σεμνοπρεπής υπήρξε η απόδοση- πάντα προς δόξαν Θεού- των ιερών μουσουργημάτων κατά την θ.Λειτουργία. Ο χορός μετέφερε νοερά τους προσελθόντας πιστούς στις μεγάλες στιγμές του Μακροχωρίου, όπου δεξιοτέχνες μουσικοδιδάσκαλοι της Κοινότητας κοσμούσαν τα αναλόγια και άφησαν εποχή. Ας σημειωθεί ότι και σήμερα η Κονότητα διαθέτει άριστους ιεροψάλτες.

Τα περισσότερα μέλη του Συλλόγου και της χορωδίας έλκουν την καταγωγή  από την Πόλη, όπου αναπτύχθηκε, εξελίχτηκε, μεγαλούργησε και διαδόθηκε η μουσική των προγόνων μας, η βυζαντινή εκκλησιαστκή μουσική. Είναι όντως αξιόλογη η δράση του Συλλόγου. Προβάλλει και διαδίδει με κάθε τρόπο και με κάθε ευκαιρία την γνήσια ψαλτική τέχνη, το πολίτικο και εκκλησιαστικό ύφος και ήθος κατά το ψάλλειν. Και μάλιστα ποικιλοτρόπως: με αξιόλογες και πολυάριθμες εμφανίσεις της χορωδίας, με την διεξαγωγή μαθημάτων και ημερίδων και φυσικά χρησιμοποιώντας άριστα τις νέες τεχνολογίες. Πολλές φορές επισκέφτηκα την αξιόλογη Ιστοσελίδα στην οποία προβάλλονται ηχητικά ντοκουμέντα μεγάλων μουσικοδιδασκάλων και Πρωτοψαλτών της Πόλης μας. Αυτός είναι και ο καλύτερος τρόπος για να διαδοθεί στις νέες γενιές των ψαλτών και να γίνει κτήμα τους η σωστή εφαρμογή των τονικών διαστημάτων της βυζαντινής μουσικής, η παραδοσιακή, σεμνοπρεπής και σύμφωνα με τις παραδόσεις μας εκτέλεση των ύμνων. Ας υπογραμμιστεί το γεγονός ότι πάρα πολλοί ψάλτες στο εξωτερικό κατεβάζουν αρχεία με μουσικές παρτιτούρες πολιτών μουσικών, που με πολλαπλή επιμέλεια διατίθενται μέσω της ιστοσελίδας. Έτσι η μουσική μας διαδίδεται απανταχού της γής, καθότι οι ψάλτες μπρούν να ψάλλουν τις αυθεντικές συνθέσεις των μουσικών, που δεν έχουν υποστεί μεταβολές, δήθεν καλλωπισμούς και επεξεργασίες, που σε τελευταία ανάλυση αλλοιώνουν την πρωτότυπη μουσική σύνθεση και προσβάλλουν την μνήμη των μουσικών που τις συνέθεσαν. Η μουσική δημιουργία των μεγάλων μουσικών της εκκλησίας μας πιστεύουμε ότι πρέπει να διατίθεται στην πρωτότυπη και αυθεντική της μορφή και μόνο. Έτσι άλλωστε θα γίνει γνωστή η μουσική παράδοση και το ύφος της μεγάλης Εκκλησίας. Αντί των αλλοιώσεων των παλαιών συνθέσεων που δυστυχώς συνεχίζονται από πολλούς, υπάρχει η δυνατότητα νέων πρωτοτύπων συνθέσεων, κάτι που φυσικά απαιτεί βαθιά γνώση της μουσικής.

Πάρα πολλές φορές τα τελευταία χρόνια μέλη της χορωδίας και ο Πρόεδρος του Σύλλογου έχουν πλαισιώσει τα πατριαρχικά και τα ενοριακά αναλόγια σε μεγάλες εορτές και εκδηλώσεις αναπτύσσοντας έτσι την συνεργασία με τους ιεροψάλτες της Πόλης . Ο Σεβασμιώτατος κατά την προσλαλιά του ευχαρίστησε θερμά τα μέλη της χορωδίας, τον χοράρχη και τον πρόεδρο του Συλλόγου τονίζοντας μεταξύ άλλων τα εξής σημαντικά:”Ἐμεῖς ἐδῶ εἰς τὴν Πόλιν, πάντως, ποὺ ἀπὸ ἐτῶν παρακολουθοῦμε μετὰ ἱερᾶς καυχήσεως τὸ μεγάλον ἔργον τὸ ὁποῖον ἐπιτελεῖτε, χαιρόμεθα καὶ ἀγαλλόμεθα τῷ πνεύματι, ποὺ μὲ τὶς προσπάθειές σας κατορθώσατε νὰ μεταλαμπαδεύσετε τὴν Πολίτικη ἱεροψαλτικὴν παράδοσιν καὶ τὸ Πολιτικὸν ὕφος, ὄχι μόνον στὴν Ἑλλάδα ὅπου εὑρίσκεσθε ἀλλὰ καὶ εἰς τὸν κόσμον ἅπαντα. «Εἰς πᾶσαν τὴν γῆν ἐξῆλθεν ὁ φθόγγος ὑμῶν καὶ εἰς τὰ πέρατα τῆς οἰκουμένης τὰ ἄσματα ὑμῶν» καὶ μάλιστα σήμερον ποὺ διὰ τῶν συγχρόνων μέσων τῆς τεχνολογίας καὶ εἰδικῶς μὲ τὸ διαδίκτυον, ὅλος ὁ κόσμος πλέον γίνεται κοινωνὸς τῆς μεγάλης παραδόσεως καὶ τῆς βαρείας κληρονομίας, τῆς ὁποίας εἶσθε φορεῖς. Ἐπίσης, σᾶς εὐχαριστοῦμεν ἀπὸ ψυχῆς, διότι ἐνῶ οἱ συνθῆκες σᾶς ἀνάγκασαν, χωρὶς τὴν θέλησίν σας νὰ ζεῖτε μακρυὰ ἀπὸ τὴν Πόλιν, ὅμως ποτὲ δὲν τὴν λησμονήσατε καὶ μὲ τὴν καρδιά σας εἶσθε ἐδῶ καὶ μάλιστα ἐμπράκτως ἐκδηλώνετε τὴν πρὸς τὴν Μητέρα Ἐκκλησίαν τῆς Κωνσταντινουπόλεως καὶ τὴν ἐνταῦθα προσφιλῆ καὶ πολύπαθον Ὁμογένειαν συμπαράστασίν σας. Ἰδίως, τὰ παλαιότερα χρόνια ποὺ ἡ Ἐκκλησία ἐδῶ εἶχε πολὺ περισσοτέραν ἀνάγκην ἀπὸ ἱεροψάλτας ἀπὸ ὅσον σήμερον, ἐσεῖς προσπαθήσατε νὰ φανεῖτε ἀρωγοί μας καὶ στηρίγματα εἰς ἐκείνην τὴν ἀνάγκην μας. Ἐπίσης, μὲ τὶς ὡραῖες δραστηριότητές σας ποὺ πραγματοποιεῖτε ἐδῶ καθὼς καὶ τὴν σημερινὴν φέρνετε ἕνα πνεῦμα ἐλπίδος εἰς τοὺς ἐνταῦθα ἀδελφούς σας καὶ μᾶς στηρίζετε νὰ συνεχίσωμεν τὸν σκληρὸν, ἀλλὰ, ὑπερευλογημένον ἀγῶνα νὰ φυλάξωμεν τὰ ἐδῶ ντουβάρια καὶ ὅ,τι ἱερὸ καὶ ὅσιο περικλείουν αὐτὰ τὰ ντουβάρια, ὅπως ὡραιώτατα λέγει καί ὁ σοφὸς καὶ γεμᾶτος ἐλπίδα Πατριάρχης μας.Σᾶς εὐχαριστοῦμεν, λοιπόν, πάλιν καὶ πολλάκις ποὺ δὲν μᾶς ξεχνᾶτε. Σᾶς εὐχαριστοῦμε ποὺ ἔρχεσθε καὶ κοσμεῖτε τὶς Ἐκκλησίες μας. Σᾶς εὐχόμεθα ἐκ βάθους ψυχῆς γιὰ τὴν ὡραίαν σας αὐτὴν πρωτοβουλίαν, νὰ ἔχετε πλούσιον τὸν μισθόν σας ἀπὸ τὸν Θεὸν ποὺ γνωρίζει νὰ ἀμοίβει πλουσιοπαρόχως τοὺς ὁ,τιδήποτε προσφέροντας εἰς Αὐτὸν ἀλλὰ μὲ ἱλαρότητα, μὲ ἁπλοχερειὰ δηλαδή.
Μετά την θεία Λειτουργία τελέστηκε από τον Σεβ. Ποιμενάρχη Γέροντα Δέρκων κ. Απόστολο ιερό Τρισάγιο επί του τάφου του Γεωργίου Πρωγάκη (+1931), μεγάλου μουσικοδιδασκάλου της Πόλης. Ο χορός των ιεροψαλτών και πλήθος κόσμου μετέβησαν στο Ιερό Νεκροταφείο της Αναλήψεως Μακροχωρίου και μετά από πολλές δεκαετίες τελέστηκε το συγκινητικό τούτο Τρισάγιο επί του τάφου του μακαριστού μουσικοδιδασκάλου. Μεγάλη όντως υπήρξε η προσφορά του στα της εκλησιαστικής βυζαντινής μουσικής στην Πόλη μας. Ο ικανότατος και καλλίφωνος1 αυτός ταταυλιανός ψάλτης2, είχε διατελέσει γραμματέας της Μουσικής Επιτροπής του 1881, μέλος της Μουσικής Επιτροπής του 1895 και μουσικοδιδάσκαλος στη Θεολογική Σχολή της Χάλκης3 και στη μουσική Σχολή του εκκλησιαστικού Μουσικού Συλλόγου από το 1898 έως και το 1928. Εξέδωσε το τρίτομο έργο Μουσική Συλλογή, ένα από τα καλύτερα και πλέον εύχρηστα μουσικά βιβλία4. Δημοσίευσε στον τοπικό τύπο της Πόλης διάφορα άρθρα5. Στο Γ. Πρωγάκη οφείλεται ακόμη και η μετάφραση στα Ελληνικά της εργασίας του Οθωμανού Μουσικολόγου Ρεούφ Γιεκτά, «Περί της Μουσικής των Ελλήνων»6.Αξιόλογος μαθητής του Γ. Πρωγάκη υπήρξε ο Σάββας Παπαδόπουλος, από την Τραπεζούντα, που έψαλλε επί τριάντα και πλέον έτη στην Αλεξανδρούπολη, μεταφέροντας εκεί το ύφος της ψαλτικής παράδοσης της Πόλης.

Η λαμπρή αυτή Κυριακή έληξε με δεξίωση στην αίθουσα της Κοινότητας που παρατέθηκε από την Επιτροπή και εν συνεχεία ο Γέρων Ποιμενάρχης κ. Απόστολος παρέθεσε γεύμα στα μέλη της χορωδίας.

Θεραπειά, 17/12/2013
δρ Αντώνιος Χατζόπουλος

1 Η καλλιφωνία του μαρτυρείται από το Στέφανο Καραμανλή,85, κάτοικο σήμερα (1999) Αλεξανδρούπολης που ήταν μαθητής του Σάββα Παπαδόπουλου, μαθητή του Γεωργίου Πρωγάκη.
2Μελισσ. Χριστοδούλου (Παμφίλου, μετέπειτα Μαρωνείας), Τα Ταταύλα, ήτοι ιστορία των Ταταούλων,  σελ. 249.
3 Β.Θ. Σταυρίδου,η Ιερά Θεολογική Σχολή της Χάλκης, β΄έκδοσις, σελ.246.
4 Γ. Πρωγάκη, Μουσική Συλλογή, τόμοι Α,Β, 1909, Εν Κωνσταντινουπόλει, και Γ΄ 1910.
5 Γ. Πρωγάκη, Ο Αριστόξενος και η Εκκλησιαστική Μουσική, Κωνσταντινούπολις, 25.6.1899 και του ιδίου, Αύθις ο Αριστόξενος και η Εκκλησιαστική Μουσική, Κωνσταντινούπολις, 16 και 18.8.1899.

6ΠΕΑ,Α΄, Κωνσταντινούπολις, 1900, σελ. 20. Η εργασία αυτή του Γιεκτά επανακυκλοφόρησε πρόσφατα στα τουρκικά, Ιδές, Murat Bardakçı, Fener Beylerine Türk Şarkıları, Ιstanbul, 1993.Στο τέλος του έργου αυτού, σελ. 62-73, δημοσιεύεται στα νέα τουρκικά η εργασία αυτή του Ρεούφ Γιεκτά.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου