ΠΟΛΗ

ΠΟΛΗ
Φωτογραφία:Α.Χατζόπουλος

Πέμπτη, 22 Μαρτίου 2012

Ἰωάννης Ζηζιούλας (Μητροπολίτης Περγάμου), Ἑλληνισμός - Χριστιανισμός: Η συνάντηση των δύο κόσμων. Ἀντίθεση καὶ ἀλληλεπίδραση. Τὸ κείμενο αὐτὸ δημοσιεύεται πλῆρες στὸν Στ´ τόμο τῆς Ἱστορίας τοῦ Ἑλληνικοῦ ἔθνους.

 «Ὁ Χριστιανισμς κανε πλήρη χρήση το λληνικο πολιτισμο στ μέσα της κφράσεώς του. Πρε π τν λληνισμ τ γλώσσα κα τς μορφς κφράσεως, πως λοι ο κάτοικοι τς λληνορωμαϊκς οκουμένης στ χρόνια ατά, χωρς μως ν πιδοθ στν καλλιέργεια τν λληνικν γραμμάτων. μιλητικ κα τ κήρυγμα μόνο πρς τ τέλος το 2ου α., κα ατ πολ δειλά, ρχίζουν ν καλλιεργονται μ βάση τ λληνικ πρότυπα. μνογραφία δν παρουσιάζει κα ατ νάπτυξη σ σημεο πο ν θεωρηθ συμβολ στν ξέλιξη τς λληνικς φιλολογίας. Μόνον λληνικ πολιτικ ζω φαίνεται ν χ κάποια σχέση μ τν ργάνωση τς κκλησίας. κενο μως πο χει καίρια σημασία στ σχέση λληνισμο κα Χριστιανισμο στ χρόνια ατ εναι συνάντηση δυ κοσμοθεωριν κα γέννηση π τ συνάντηση ατ νς νέου κόσμου. π τ πρίσμα ατ προπαντς εδαμε τν στορικ ξέλιξη το Χριστιανισμο στν χρο το λληνισμο, γιατ ατ κυρίως κρινε κα κρίνει κα σήμερα κόμη τν στορικ πορεία το λληνισμο.

συνάντηση λληνισμο κα Χριστιανισμο στ πίπεδο τς κοσμοθεωρίας δημιούργησε συγκρούσεις, λληλοεπιδράσεις, λλ κα στορικς σημασίας μεταμορφώσεις τόσο στν λληνισμ σο κα στν Χριστιανισμό. Χριστιανισμός, χοντας τς στορικς καταβολές του στν ουδαϊσμό, φερε μαζί του μι θεώρηση το κόσμου πο πικράτησε ν τν λέμε βιβλική. Σύμφωνα μ τ θεώρηση, ατ κόσμος δν εναι αθυπόστατος, οτε ατεξήγητος. Γι ν τν κατανοήσς κα ν ζήσς σωστ σ᾿ ατόν, πρέπει ν πς πίσω π ατόν, ν προϋποθέτς να ν ντελς λεύθερο π τν κόσμο, τν Θεό, ποος δν ρμηνεύεται π τν κόσμο, λλ ρμηνεύει ατς ς προϋπόθεση τν κόσμο. Τόσο λεύθερος εναι Θες ατς π τν κόσμο, στε λευθερία Του, θέληση κα νέργειά Του ν δημιουργον ντα. τιδήποτε δηλαδ μπορε ν λεχθ τι πάρχει εναι ποτέλεσμα τς λευθερίας κα τν πεμβάσεων το λευθέρου ατο ντος στν χρο κα στν χρόνο. τσι βιβλικ σκέψη φθασε στ σημεο ν βλέπη τ πάντα π τ σκοπι τς στορίας. Τ ρμα «εναι» στ βιβλικν βραϊκή) γλώσσα δν ντιστοιχε παρ στ «δρν», «συμβαίνειν» κλπ.

Μι τέτοια νοοτροπία ταν φυσικ ν συναντήση δυσκολίες στν λληνικ χρο. χι γιατί λληνικ σκέψη ταν «θεη», κάθε λλο. π τν κλασικ κόμη ποχ ο λληνες καλοσαν τ φιλοσοφία τος "θεολογία", ν στ χρόνια πο ξετάσαμε δ εχαν καλλιεργήσει κόμη περισσότερο τς θεολογικς πλευρς τς σκέψεώς τους. λλ θες τν λλήνων ταν πάντοτε δεμένος μ τν κόσμο. Οσιαστικ δν ταν ατς προϋπόθεση πο ρμηνεύει τν κόσμο, λλ τ συμπέρασμα, στ ποο φθάνουμε ξετάζοντας τν κόσμο (Πλάτων). Κα ταν κόμη Θες δημιουργ τν κόσμο π τ θέλησή του, πως στν «Τίμαιο» το Πλάτωνος, τν δημιουργε π λη πο προϋπάρχει. Εναι δη γνωστ πς δημιουργς σημαίνει στν οσία διακοσμητής. Εναι διανόητο γι τν ρχαο λληνα ν προϋποθέσης να Θε πο δν δεσμεύεται π τ Εναι. Τ Εναι εναι προϋπόθεση τς δράσεως κα τς λευθερίας - χι τ ντίστροφο πο ποδηλώνει βιβλικ νοοτροπία. Πρτα πάρχεις κα στερα δρς λεύθερα. λευθερία πο αθαιρετε πέναντι το κόσμου κα τς ρμονίας του εναι βρις πο τιμωρεται κριβά. Ατ διδάσκει μ συνέπεια ρχαία τραγωδία.

Τ πρόβλημα λοιπν πο δημιούργησε εσοδος το Χριστιανισμο στν χρο το λληνισμο ταν βαθύτατο. ταν πρόβλημα ρμηνείας. Γι ν καταλάβ νας λληνας, σύμφωνα μ σα επαμε παραπάνω, τ κήρυγμα περ Χριστο, πρεπε πρτα ν θέσ τ ρώτημα: τί εναι Χριστός. Γι τν ουδαο πο γινόταν Χριστιανς τέτοιο ρώτημα δν πρχε παιρνε τν πάντησή του π τν στορία: Χριστς ντιπροσωπεύει μία ρισμένη πέμβαση κα πράξη το Θεο στν Κόσμο ατ εναι τ Εναι του, δηλαδ μία θεία πράξη κα συνεπς Θες διος. τσι τ πρόβλημα τς ρμηνείας μεταβαλλόταν σ θέμα λλαγς νοοτροπίας. λληνας πρεπε ν μάθ ν σκέπτεται στορικ κα ν νάγη τ Εναι στν λευθερία, ν ναστρέψ δηλαδ τν κοσμοθεωρία του. λλ τ πρόβλημα εχε κα τν ντίθετη πλευρά. Μ τ ν θέτ τ ρώτημα περ Χριστο περ κόσμου ντολογικ κα χι στορικ τ ν ρωτ δηλαδ τί εναι Χριστς κάποιο ν) λληνας ποχρέωνε τος κήρυκες το Χριστιανισμο ν βρον τρόπους ν κφράσουν τν πίστη τους μ ντολογικς κατηγορίες, χωρς μως ν δεχθον τν λληνικ νοοτροπία, πως τν περιγράψαμε παραπάνω (χωρς δηλαδ ν δεσμεύσουν τν Θε κα τν λευθερία στν ντολογία). δ κριβς ρχίζει μεγάλη δυσκολία, λλ κα μεγάλη δυνατότητα. δ γεννιέται κχριστιανισμένος λληνισμός.

Στν στορικ ναδρομ πο κάμαμε, εδαμε τς ποτυχίες κα τς πιτυχίες το Χριστιανισμο στ μεγάλο ατ θέμα. Πολλο χριστιανο στοχαστές, στ συνάντηση ατ τν δυ κοσμοθεωριν, κλιναν λοκληρωτικ μερικ πρς τν πλευρ τς λληνικς κοσμοθεωρίας. λλοι μως μετέτρεψαν τν κίνδυνο σ δυνατότητα. Παρέμειναν λληνες πιμένοντες ν ρωτον γι τ Εναι το κόσμου, το Χριστο κα το Θεο· λλ κα βιβλικο μ τ ν νάγουν τ Εναι το κόσμου στν λευθερία κα ν κρίνουν τν παρξη το κόσμου μ τ κριτήριο τς στορίας, κα τν σχάτων. Κα τσι γινε τ θαμα. Γι πρώτη φορ στν στορία λληνισμς μαθε ν ταυτίζη τ Εναι μ τν λευθερία κα μ τν πράξη κα ν κάνη τν προσωπικ σχέση κα τν γάπη χι ποτέλεσμα το Εναι λλ ταυτόσημη μ ατό. Συγχρόνως μαθε κα κόσμος λος τι ο δυ πολιτισμο πο π αἰῶνες ντιμάχονταν λλήλους, νατολικς Συριακς κα λληνικός, κα πο ποχρεώθηκαν ν ζήσουν κάτω π τν δια στέγη στς λληνιστικς κα ρωμαϊκς πραγματικότητες τς στορίας, μποροσαν πι λεύθερα κα σν ποτέλεσμα μις βαθις σωτερικς συνθετικς διεργασίας ν ζον ς νας νθρωπος. Τ «οκ νι λλην κα ουδαος» πο διεκήρυξε Παλος δν ταν εκολο ν γίνη στορικ πραγματικότητα. Σήμαινε μία βαθύτατη λλαγ στν στορία, τς ποίας δημιουργο σαν ο λληνες Πατέρες. δημιουργικ συνάντηση λληνισμο κα Χριστιανισμο στ πρόσωπα τν πρώτων Πατέρων τς κκλησίας κρινε τσι ριστικ κα εεργετικ τν πορεία χι μόνο της λληνικς λλ κα τς Παγκόσμιας στορίας.»


Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου