ΠΟΛΗ

ΠΟΛΗ
Φωτογραφία:Α.Χατζόπουλος

Δευτέρα, 26 Μαΐου 2014

ΜΕΓΑΛΗ ΕΒΔΟΜΑΔΑ -ΑΓΙΟΝ ΠΑΣΧΑ 2014-ΕΒΔΟΜΑΔΑ ΤΗΣ ΔΙΑΚΑΙΝΗΣΙΜΟΥ ΣΤΗΝ ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗ ΔΕΡΚΩΝ




Δυο  Εβδομάδες, οι πλέον γνωστές στους Ορθοδόξους όλου του κόσμου: η Αγία και Μεγάλη Εβδομάδα και αυτή η της  Διακαινησίμου. Η πρώτη, η προετοιμασία της μεγάλης εορτής του Πάσχα, η άλλη ο πανηγυρισμός της Αναστάσεως «ἰδοὺ καινὰ ποιῶ πάντα, Αποκ.21,5», η καινή κτίσις.  Στη μία η κατάνυξη, η περισυλλογή, η χαρμολύπη, στην άλλη η χαρά, το έαρ ψυχών και το διαρκές Πάσχα Κυρίου. Μεταξύ των δυο, στην κορυφή  ευρίσκεται   η των εορτών εορτή, η Κυριακή του Πάσχα.  Ένθεν και ένθεν  οι πιστοί,  που αφενός μεν δοξάζουν το πάθος, τον σταυρό και την ταφήν και αφετέρου ανυμνούν με θαυμάσια ποίηση την εορτή της  Αναστάσεως. Εν συνεχεία   την δοξάζουν καθ΄όλη την εβδομάδα της Διακαινησίμου, μέχρι την επόμενη Κυριακή, την του Θωμά, που είναι και αυτή Πάσχα (Κυριακή του Αντίπασχα). Την Ανάσταση όμως την   δοξολογούν    και καθ΄ όλη την διάρκεια του έτους, κάθε Κυριακή μέσα από την  Παρακλητική  ή την Οκτώηχο. Στο βιβλίο αυτό της Εκκλησίας αύτη ανυμνείται  με θαυμαστούς ύμνους και μάλιστα μελοποιημένους στους οκτώ ήχους της ψαλτικής τέχνης:  όλοι οι ήχοι της μουσικής μας δοξάζουν «μεγάλη τη φωνή» την Ανάστασή του. Την ζούμε και την πιστεύουμε, σε αντίθετη περίπτωση  όλα είναι εις μάτην: «εἰ δὲ Χριστὸς οὐκ ἐγήγερται, ματαία ἡ πίστις  ὑμῶν, Κορ.Α’ 17».
Μητροπολιτικός Ναός Αγίας Παρασκευής, Θεραπειά 
Tarabya Aya Paraskevi Rum Orotodoks Kilisesi
(φωτογραφία Α.Χατζόπουλου)
Δεν είναι ασφαλώς τυχαίο το γεγονός ότι ο εκκλησιαστικός ποιητής βλέπει ως ολοκληρωθείσα την Μεγάλη Τεσσαρακοστή, ήδη από  τον εσπερινό του Σαββάτου του Λαζάρου! «Την ψυχωφελή πληρώσταντες Τεσσαρακοστήν» ψάλλει το σχετικό τροπάριο. Το Σάββατο αυτό και η Κυριακή που ακολουθεί δεν ανήκουν στη Σαρακοστή. Την Κυριακή των Βαΐων υπάρχει κατάλυση ιχθύων σύμφωνα με το Τριώδιο και τούτη η ημέρα  έχει όλα τα χαρακτηριστικά  μιας  χαρμόσυνης  Δεσποτικής Εορτής (τυπική διάταξη, κυριαρχία πανηγυρικού ήχου δ’ κτλ.)  Πράγματι! «οι παίδες τα της Νίκης σύμβολα φέροντες βοούν τω νικητή του θανάτου» σύμφωνα με το Απολυτίκιο της εορτής. Είναι απόλυτα σίγουροι για την Νίκη, για την Ανάσταση. Έχουν κάθε λόγο να εορτάζουν τρόπον τινά εκ προοιμίου την Ανάσταση.
Οι τα πάντα καλώς διαταξάμενοι  εκκλησιαστικοί πατέρες τοποθετούν την Μ. Εβδομάδα στην εξέχουσα θέση που της αρμόζει  και την διαφοροποιούν  από την Σαρακοστή, παρόλο που και κατ’ αυτήν υπάρχει αυστηρά νηστεία. Ουδαμού  στις ιερές ακολουθίες της Μεγάλης Εβδομάδας γίνεται λόγος για νηστεία, καίτοι αύτη τηρείται αυστηρά. Όλα   τα εορταζόμενα  περιστρέφονται   γύρω από  το πάθος του Χριστού, έτσι   η  ποίηση και η υμνογραφία των ημερών αυτών βρίσκονται σε πλήρη αντιστοιχία με τα  εορταζόμενα την κάθε ημέρα της Μ. Εβδομάδας που είναι αφιερωμένες: η Μεγάλη Δευτέρα στον Ιωσήφ τον Πάγκαλο  που προτυπώνει τον Χριστό, η Μ. Τρίτη στην παραβολή των 10 Παρθένων, η Μ. Τετάρτη στην άλειψη του Κυρίου με μύρο, η  Μεγάλη Πέμπτη  με τετραπλό συμβολισμό, ήτοι  αφιερωμένη στον Μυστικό  Δείπνο, στον Ιερό  Νιπτήρα, δηλ. στο πλύσιμο των ποδιών των 12 Αποστόλων από τον Ιησού Χριστό, όπως περιγράφεται στα Ευαγγέλια του Ματθαίου (23, 6-12), του Λουκά (22, 24-28) και του Ιωάννη (13, 1-20), στην υπερφυά προσευχή, δηλ. στην προσευχή του Ιησού προς τον Πατέρα του μετά τον Μυστικό Δείπνο και λίγο πριν τη σύλληψή του, όπως περιγράφεται στο Ευαγγέλιο του Ιωάννη (17, 1-26)  και στην  προδοσία του Ιούδα. Το βράδυ της ιδίας ημέρας  η μοναδική Ακολουθία των Παθών, όπου διαβάζονται  12 αποσπάσματα (12 Ευαγγέλια)  από τους τέσσερεις Ευαγγελιστές, τα οποία   περιγράφουν τα γεγονότα από τη σύλληψη έως και την ταφή του Χριστού. Την Μ. Παρασκευή το πρωί τελούνται οι Μεγάλες Ώρες και ο Εσπερινός, το δε βράδυ της ιδίας ημέρας ο Όρθρος του Μεγάλου Σαββάτου (Επιτάφιος).
Αξίζει να παρατηρήσουμε την  διαφοροποίηση του τυπικού  την Μ.Τετάρτη και την Μ. Πέμπτη: ενώ μέχρι και την Μεγάλη Τρίτη, κάθε βράδυ τελείται ο Όρθρος της επόμενης Ημέρας, την Μ. Τετάρτη το απόγευμα τελείται  μόνο το Ιερό Ευχέλαιο και   ο Όρθρος της Μ. Πέμπτης αντί να τελεστεί την παραμονή της προηγουμένης δηλ. Μ.Τετάρτη, ψάλλεται την  Μεγάλη Πέμπτη το πρωί, όπου εν συνεχεία τελείται και ο Εσπερινός της επόμενης ημέρας δηλ. της Μ. Παρασκευής, αλλά και η θεία Λειτουργία.  Αυτό προφανώς συμβαίνει λόγω του ότι την Μ. Πέμπτη το βράδυ    αντί του Όρθρου της Μ. Παρασκευής τελείται μία αυτοτελής και εξαιρετικά συμβολική και μεστή νοημάτων και εικόνων Ακολουθία που δεν ομοιάζει με καμιά άλλη: η Ακολουθία των Αγίων Παθών, που δεν είναι ούτε όρθρος, ούτε εσπερινός. Έτσι και ο Όρθρος της Μ. Παρασκευής μετατίθεται και  ψάλλεται και αυτός το πρωί (Μ.Παρασκευή),  όπου  μετά τις Μεγάλες  Ώρες τελείται και  ο Εσπερινός του Μ. Σαββάτου (Αποκαθήλωση). Σύμφωνα δε με αρχαία παράδοση δεν τελείται θεία Λειτουργία την ημέρα αυτή. Την Μ. Παρασκευή το βράδυ όμως επανέρχεται η τάξη των προηγούμενων ημερών της Μ. Εβδομάδας και έτσι τελείται και πάλι  η Ακολουθία του  Όρθρου του Μ. Σαββάτου (τα Εγκώμια, η περιφορά του Επιταφίου). Στο τέλος αυτής της πολύ γραφικής και περιεκτικής σε υψηλά νοήματα  Ακολουθίας του Όρθρου του Μ. Σαββάτου και συγκεκριμένα στο τέλος του Αποστολικού αναγνώσματος ψάλλεται το Προκείμενο «Αναστήτω ο Θεός» το οποίο  προμηνύει  ουσιαστικά την Ανάσταση. Για  αυτό και το Μέγα Σάββατο θεωρείται η ημέρα κατά  την οποία ψάλλεται για πρώτη φορά τροπάριο της Αναστάσεως. Το δε Μ. Σάββατο το πρωί   τελείται η θ. Λειτουργία μετά από τον  Εσπερινό. Ο Εσπερινός αυτός  είναι ο Εσπερινός της Εορτής του Πάσχα,  καθότι κάθε εορτή έχει τον Εσπερινό της, όπως είναι γνωστό και η «πανήγυρις πανηγύρεων» δεν εξαιρείται από αυτό τον κανόνα. Ακολουθεί η  Μεγάλη εορτή της Κυριακής του  Πάσχα, τα Μεσάνυχτα και η οποία  αποτελείται από Όρθρο και θεία Λειτουργία.  
Η Κυριακή του Πάσχα, είναι  η μεγαλύτερη των εορτών, η εορτών εορτή!  Το Χριστός Ανέστη, το Πάσχα ιερόν, η Λαμπρή. Τα αριστουργήματα με τα οποία οι πιστοί εορτάζουν την Ανάσταση του Κυρίου!  Και σαν μη θέλουν να τελειώσει το Πάσχα, το  συνεχίζουν,  το υμνούν καθ’ όλη την Εβδομάδα που ακολουθεί, την Εβδομάδα της Δικαινησίμου, όπου κάθε ημέρα στον Όρθρο και στη Λειτουργία επαναλαμβάνονται σε διαφορετικούς ήχους τα αναστάσιμα τροπάρια. Ουσιαστικά επαναλαμβάνεται  το «ρεπερτόριο» της Εορτής του Πάσχα. Έτσι, είναι Πάσχα όλη η Εβδομάδα!  Δεν θα μπορούσε όμως να μην έχει την θέση της και η μήτηρ του Θεού: η Παρασκευή της Ζωοδόχου Πηγής, που  είναι αφιερωμένη στη Θεοτόκο. Ειδικά μετά την Οικουμενική Σύνοδο της Χαλκηδόνας καθιερώνονται πολλές εορτές προς τιμήν της Θεοτόκου και αρχίζουν να κτίζονται και  ναοί προς τιμήν της  ο δε  πρώτος ναός στην Κων/πολη   προς τιμήν της Θεοτόκου κτίστηκε το 480, (Σ.Γαλούλη, Οι πρώτοι ναοί της Θεοτόκου στην Κωνσταντινούπολη, Εφημέριος Ιούλ./ Αύγ. 2013, σ. 13-14).
Όλες οι παραπάνω ιερές τελετές και τα πλούσια  νοήματα που εμπεριέχουν  μας παρεδόθησαν από τους αιώνες και αγιάζουν τους Ορθοδόξους  ανεξάρτητα από εθνική καταγωγή. Τους μεταφέρουν  στο έαρ ψυχών, στον ίδιο το Χριστό. Όλες οι Ακολουθίες, με μικρές διαφοροποιήσεις τελούνται σε όλους τους ναούς των Ορθοδόξων Λαών.
Στην Πόλη μας, στην ιστορική    Μητρόπολή μας των Δέρκων,   οι ιστορικοί και  γραφικοί ναοί μας   εόρτασαν όλες αυτές τις   άγιες και ιερές μέρες,   με την συμμετοχή των πιστών από την Κων/πολη και από το εξωτερικό. Ο Αρχιερεύς στο θρόνο του, εις τύπον Χριστού, εκεί που τον έταξε ο Θεός και η ιστορία. Εκεί διευθύνει και κατευθύνει την ιερά Λατρεία. Ο αεικίνητος και πανδερκής Ποιμενάρχης μας δεν λησμόνησε καμία Εκκλησία, καμία Κοινότητα. Τέλεσε όλες τις Ακολουθίες, πρωί, βράδυ διαδοχικά σε όλους τους ναούς της Μητροπόλεως, Ο  Γέροντάς μας κάθε μέρα πρωί βράδυ σε διαφορετική εκκλησία, συμπαραστάτης των πιστών. Σε όλες της εορτές και καθ’ όλη τη διάρκεια του εκκλ. έτους!  Ο Δεσπότης των  Δέρκων δέρκεται   τους ιερούς ναούς μας, οι οποίοι όντας όλοι παραθαλάσσιοι και γραφικοί «δέρκονται» με την σειρά τους τις αγιασμένες θάλασσες: τον Βόσπορο και την Προποντίδα. Τα Θεραπειά, η Νέα Συνοικία, ο Βαθυρρύαξ, το Μακροχώρι, ο Άγιος Στέφανος. Καθένα από αυτά τα παραθαλάσσια χωριά όζουν την  απ’ αιώνων ζωντανή παρουσία της Ρωμιοσύνης, της Ορθοδοξίας. Εκατοντάδες χρόνια τώρα  αντηχούν οι ψαλμωδίες στους ναούς των κοινοτήτων αυτών, που πέρασαν στιγμές δόξης, στιγμές χαλεπές, στιγμές περισυλλογής. Ακούστηκε και πάλι το Χριστός Ανέστη από τα χείλη του Ποιμενάρχη μας, στον  Άγιο  Στέφανο, στον ομώνυμο ναό της ιστορικής αυτής συνοικίας. Εψάλη από τους ιερείς όλων των ναών της   Μητροπόλεως Δέρκων και της Πόλης μας. Πάθος-Ανάσταση το διαρκές βίωμα των Ρωμιών της Πόλης μας. Τους ενώνει όμως πάντα η προσδοκία της Αναστάσεως, με την στενή και με την ευρύτερη   έννοια. Ο Θεός μας αξίωσε και πάλι να εορτάσουμε το Άγιον Πάσχα του 2014,  αναβαπτισμένοι στα νάματα της παράδοσης της Ορθοδοξίας. Παρήλθε η σκιά των χαλεπών καιρών, ελπίζουμε ανεπιστρεπτί.
 δρ Αντώνιος Χατζόπουλος, Μάιος 2014, Πόλη

  

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου